The Ledóchowski Family herb2 Ród Ledóchowskich

 

 

 

 

 

 


 

 

Maria Rozalia z domu Zakrzewska 1799 - 1863

Józef Ledóchowski 1786 - 1859
Juliusz Ledóchowski 1820 - 1855

 

Maria Rozalia z domu Zakrzewska, żona Józefa Ledóchowskiego, walczyła o prawa Kościoła katolickiego, i została aresztowana i wydalona z zaboru rosyjskiego. Świeciła przykładem dla swojego drugiego syna, przyszłego prymasa Polski, kardynała Mieczysława Jana od Krzyża (1) Ledóchowskiego. Juliusz, jej najstarszy syn, był ostatnim Ledóchowskim będącym właścicielem Górek.

*****

Józef Ledóchowski

Józef LedóchowskiMaria RozaliaJózef, najstarszy syn Antoniego Ledóchowskiego i Julii z Rawitów Ostrowskiej, urodził się 10 marca 1786 r. około 30 km na północny wschód od Lwowa, w Pieczychwostach, gdzie rodzina posiadała majątek. Został szambelanem dworu Królestwa Polskiego (to znaczy „Kongresówki”, z carem jako jej królem). Ożenił się z Marią Rozalią Zakrzewską w 1818 r. i miał pięcioro dzieci, o których więcej informacji poniżej, w tym Mieczysława, przyszłego Kardynała i Prymasa Polski. Gdy 24 lutego 1818 r. (5, s.16) jego ojciec Antoni rozdzielił swoje posiadłości miedzy potomkami, Józef otrzymał Górki i Klimontów. 

Życie w zaborze rosyjskim po klęsce powstania listopadowego 1830 roku było dla Józefa dosyć przygnębiające.  W wieku lat pięćdziesięciu zaczął upadać na zdrowiu, i w roku 1843 on z kolei przekazał swoje posiadłości swoim dzieciom, po czym wraz z żoną przeprowadził się do Wiednia. Zabrali ze sobą 11-letniego Antoniego, ich piąte i ostatnie dziecko, co może wyjaśnić, dlaczego Antoni i jego potomkowie żyli odtąd w Austrii (patrz wyżej), podczas gdy jego starsze rodzeństwo mieszkało w Polsce. Młodsi bracia Józefa, Tadeusz i Tymoteusz (także synowie Antoniego), mieszkali już wówczas w Austrii. Według Klimiewicza (5, strony 19-20) Józef był bardzo rad, że do nich dołączył. Zmarł w wieku 74 lat, 24 listopada 1859 roku, w ramionach swojej żony Marii Rozalii, miesiąc po zgonie swojego najstarszego syna Juliusza. Został pochowany na cmentarzu Währing w Wiedniu.


Maria Rozalia Ledóchowska, z domu Zakrzewska

Maria R dziewczynaKardynał Mieczysław tak wiele zawdzięcza swojej matce, iż mogłoby się wydawać, że słowa „ręka, która porusza kołyskę, rządzi światem” autorstwa Williama Wallace'a, jej właśnie dotyczyły.

Maria Rozalia Zakrzewska (herbu Jastrzębiec) urodziła się 4 września 1799 r. w Tetyjowie, oddalonym ok. 140 km od Kijowa.  Józef prawdopodobnie odwiedził Tetyjów, jako że jego ojciec Antoni odziedziczył tam majątek po swojej matce, Ludwice Denhoff. Ojciec Marii Rozalii, Jan Niepomucen Zakrzewski, był marszałkiem szlachty cyrkułu taraszczańskiego. Maria, w wieku lat dziewiętnastu, wyszła za mąż za Krupa mapaJózefa Ledóchowskiego 31 maja 1818 r. w Krupie (4), gdzie urodziło się rodzeństwo Józefa oraz  jego ojciec Antoni. Chociaż po ostatnim rozbiorze w 1795 r. Antoni sprzedał swoje posiadłości w Krupie, wydaje się, że kontakt był nadal zachowany.

Maria Rozalia musiała mieć bystry umysł, gdyż była wykształcona i dobrze władała wieloma językami - francuskim, rosyjskim, włoskim, angielskim, niemieckim, a także hiszpańskim. Urodziła troje dzieci w ciągu pierwszych trzech lat małżeństwa oraz czwarte trzy lata później. Jesień 1828 r., między narodzinami czwartego i piątego dziecka, spędziła w Paryżu i mogła też odwiedzić wtedy Rzym (5, s. 27). Musiała jednak poświęcić swoim dzieciom wiele czasu. Natchnęła je swoim głębokim patriotycznym duchem i katolicką wiarą i zapewniła im możliwie najlepsze wykształcenie, w tym znajomość kilku języków obcych, poprzez domowe nauczanie, lokalną szkołę w Klimontowie i wreszcie szkołę z internatem w Warszawie. Jej dzieci były do niej bardzo przywiązane.

Po powstaniu listopadowym 1830 r., podróżując pomiędzy posiadłościami Ledóchowskich i odwiedzając rodzinę we wschodniej części byłej Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Maria Rozalia była bezpośrednim świadkiem represji Kościoła unickiego ze strony Rosji. Chociaż Ledóchowscy przeszli na katolicyzm (nie wiemy, ile pokoleń wcześniej nawrócili się z prawosławia), silnie utożsamiali się z innymi katolikami, unitami, i byli przerażeni. 


Rosyjskie represje wobec Kościoła Greckokatolickiego

Katedra Prawo WWaPo podziale Cesarstwa Rzymskiego na część wschodnią i zachodnią, Kościół Chrześcijański został również podzielony na dwie główne części: „łacińską" lub „rzymską" katolicką na zachodzie pod papieżem w Rzymie;  oraz „grecką" lub prawosławną na wschodzie, której to przewodził patriarcha w Konstantynopolu, stolicy Cesarstwa Bizantyjskiego. Podział ten został sformalizowany w 1054 r. kiedy papież Leon IX i patriarcha Cerulariusz się wzajemnie ekskomunikowali.  Już w 988 r. Księstwo Rusi pod wodzą księcia Włodzimierza z Kijowa, zachęcone przez Halkę, legendarnego przodka Ledóchowskich, nawróciło się na bizantyjską odmianę chrześcijaństwa, która następnie w swojej liturgii używała starocerkiewnego języka słowiańskiego nie bardzo rózniącego się od ruskiego.  Później została ona przyjęta przez Księstwo Moskiewskie, a następnie Cesarstwo Rosyjskie pod nazwą Grecko-rosyjskiego Kościoła Prawosławnego lub po prostu Katedra wnetrzeRosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Dzisiaj jest 15 Autokefalicznych (samodzielnych) Kościołów Prawosławnych, w tym Patriarchat Konstantynopolitański  (Konstantynopol = Stambuł), Rosyjski Kościół Prawosławny i Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Polski Kościół Prawosławny uznaje przewodnią rolę patriarcha Konstantynopolu a nie moskiewskiego.  Stanowisko rosyjskiego kościoła jest niejasne.

Greckokat ArchikatedraW 1596 r. Kościół Rzymskokatolicki w Rzeczpospolitej Obojga Narodów podpisał Unię Brzeską ustanawiającą kościół greckokatolicki lub unicki. Podlegał on papieżowi w Rzymie, ale ceremonie i liturgia prowadzone były w starocerkiewnym języku słowiańskim, aby skłonić prawosławnych do nawrócenia się na katolicyzm, często dosyć brutalnymi metodami. Chociaż przyczyniło się to do buntów Rusinów przeciwko Królestwu Polski i Litwy, w dużej mierze uwieńczone zostało sukcesem, tak że ostatecznie pojawiły się trzy różne religie chrześcijańskie na wschodnich terytoriach Rzeczpospolitej: katolicy, greckokatolicy lub unici, oraz prawosławni. Mój ojciec pamiętał z dzieciństwa, że prawie w każdej wiosce na Kresach były trzy kościoły, po jednym dla wyznawców każdej z tych religii, a także oczywiście synagoga. Poświęcił też trochę czasu aby mi pokazać, że nawet w Johannesburgu, w Republice Południowej Afryki, istnieje kościół greckokatolicki. Wszystkie trzy religie chrześcijańskie mają obecnie swoje kościoły we Seminarium w PrzemysluLwowie. Dzisiaj Kościół Greckokatolicki ma około 5 milionów wiernych i jego patriarcha arcybiskup Światosław Szewczuk ma siedzibę w Kijowie. W Polsce zwierzchinikiem Kościoła jest metropolita arcybiskup Eugeniusz Popowicz, i są dwie jednostki administracyjne: Archieparchia przemysko-warszawska  i Eparchia wrocławsko-gdańska.  Wiodączymi zakonami są Ojcowie Bazylianie i Siostry Bazylianki, Św. Bazylego Wielkiego, z siedzibą w Rzymie.

Po ostatecznym rozbiorze Polski w 1795 r. Imperium Rosyjskie zaczęło się mścić prześladując Kościół Greckokatolicki, czyli unitów i przekonywając ich do nawrócenia się na prawosławie. Te działania bardzo się nasiliły po upadku powstania listopadowego w 1830 r.  Począwszy od 1831 r. drukowano nowe książki modlitewne z obrazami prawosławnych świętych. W 1835 r. car powołał tajną komisję, która miała przekonać duchowieństwo unickie do przejścia na prawosławie. W szkołach unickich nakazano nauczania zgodnie z doktryną prawosławia, po czym trzech biskupów otwarcie przyjęło prawosławie. Obawiając się nowego edyktu grożącego niechętnym księżom zesłaniem w głąb Rosji, 13 000 kapłanów zadeklarowało na piśmie gotowość połączenia się z Kościołem Grecko-rosyjskim.   W 1839 r. zjazd przywódców odstępstwa zwrócił się do cara z prośbą, aby im zezwolił „powrócić do kościoła ich ojców”, po czym Synod Kościoła prawosławnego zgodził się przyjąć unitów „do zupełnej jedności świętej, prawosławnej, katolickiej wschodniej cerkwi”.  Duchowni, którzy się na to nie godzili, zagrożeni byli głodem i wygnaniem. Ostatecznie większość z nich zrezygnowała z walki. Jednak Siostry Bazylianki nie uległy i zostały poddane surowym karom w formie głodu, kajdan, chłosty i zatapiania w wodzie.  Inne przepisy zabraniały kapłanom rzymskokatolickim udzielania komunii unitom lub sakramentów ślubnych w przypadku mieszanych małżeństw. Ukaz z 1840 r. zakazał nawet używania nazwy „grecko-unicki kościół”. (5, s. 30-41)


Maria Rozalia w Rzymie

Jesienią 1843 r., kiedy Józef, mąż Marii Rozalii, przeszedł w stan spoczynku i przeprowadził się do Wiednia, zabrała ona swojego 21-letniego syna Mieczysława Jana od Krzyża (1) do Akademii Szlacheckich Duchownych w Rzymie, aby kontynuował tam naukę i został księdzem. Tam też spotkała się z kilkoma prominentnymi kardynałami, w tym wielokrotnie z kardynałem Lambruschinim, watykańskim sekretarzem stanu (odpowiednikiem ministra spraw zagranicznych), jak też z późniejszym papieżem Grzegorzem XVI, których szczegółowo poinformowała o rosyjskich represjach wobec unitów. Byli tą sprawą bardzo zainteresowani i poprosili ją o więcej informacji.

Maria Rozalia dorosla
Sprawozdanie Marii Rozalii dla Watykanu

Tak więc w czasie kolejnych podróży do Warszawy, Krupy, Podola i innych obszarów zaboru rosyjskiego, w 1844 r. i na początku 1845 r., Maria Rozalia zebrała więcej informacji. Spotkała się z ks. Wiktorem hr. Ożarowskim, księdzem prowadzącym obronę unitów w Łucku. W Kijowie spotkała trzech podeszłych kapłanów unickich, którzy właśnie wrócili z syberyjskiego wygnania. Zetknęła się z biskupami, członkami zakonów, które zostały podzielone, podległy konfiskacie zarządzonej przez państwo lub zmuszane były do prowadzenia obrzędów narzuconych przez cara.

Następnie Maria Rozalia przygotowała szczegółowe, obszernie udokumentowane sprawozdanie dotyczące represji, przy czym wyraziła nadzieję, że zostanie ono potraktowane poważnie, mimo że przygotowane zostało przez kobietę. Zostało wysłane potajemnie (nie odnotowano w jaki sposób) do jej syna Mieczysława w Rzymie, który 2 maja 1845 r. przekazał je watykańskiemu Sekretarzowi Stanu, kardynałowi Lambruschiniemu.


Aresztowana przez rosyjską policję bezpieczeństwa

Maria Rozalia złożyła następnie wniosek o zezwolenie na opuszczenie Rosji, aby w lipcu 1845 r. wyjechać do Rzymu na święcenie swojego syna Mieczysława na księdza. Spowodowało to nocną wizytę policji w jej mieszkaniu w Warszawie, gdzie funkcjonariusze znaleźli kopię jej sprawozdania do Watykanu, dokumenty zebrane przez ks. Ożarowskiego oraz korespondencje z jej krewnymi za granicą i Księżniczką Odescalchi w Neapolu.  Ks. Ożarowski został natychmiast uwięziony a sprawozdanie przekazano carowi.

Car nie był skory do surowego ukarania Marii Rozalii, jako że była kobietą, a jej mąż Józef był szambelanem dworu królewskiego, ale na początku czerwca, po dokładniejszym zbadaniu dokumentów, została aresztowana i skazana na internowanie w klasztorze Panien Wizytek w Warszawie na jeden rok, do 1 lipca 1846 r. Brat jej męża, austriacki feldmarszałek Tadeusz Ledóchowski przyjechał do Warszawy w październiku, by prosić o ułaskawienie skazanej, ale namiestnik książę Paskiewicz-Eriwański twierdził zdecydowanie, że jest winna szpiegostwa. W końcu ustąpił i zgodził się, aby żyła normalnie w klasztorze, pod warunkiem, że pozostanie tam do zakończenia kary. 


Car Rosji odwiedza papieża

Car Mikołaj IPapież Grzegorz XVIW czasie gdy Maria Rozalia była internowana w Warszawie, car Rosji Mikołaj I przybył do Rzymu i 13 grudnia 1845 r. spotkał się z papieżem w Watykanie. Papież przedstawił sprawozdanie Marii Rozalii oraz dokumenty, które dostarczyła jako dowody świadczące o prześladowaniu katolików w Imperium Rosyjskim, przy czym wyraził swój zdecydowany sprzeciw.  Następnie podczas spotkania z watykańskim sekretarzem stanu, kardynałem Lambruschinim, car obwiniał katolickich duchownych o szerzenie kłamstw o Imperium Rosyjskim, zwłaszcza ks. Ożarowskiego, który został za to aresztowany. Lambruschini bronił Ożarowskiego, twierdząc, że nigdy nie otrzymał od niego bezpośrednio żadnych informacji (wiemy, że dokumenty zostały przesłane do Watykanu przez Marię Rozalię). Powiedział, że w takim zakresie, w jakim Ożarowski mówił prawdę, w rzeczywistości świadczył usługę, tak więc fakt jego aresztowania stanowił dowód na to, że kościół katolicki był rzeczywiście uciskany (5, strony 42-3).

W następnym roku, 1 lipca 1846 r., Maria Rozalia została zwolniona z więzienia, ale nakazano jej opuścić Rosję na zawsze, co oznaczało, że nie będzie już mogła przekazywać informacji na temat sytuacji katolików ani też nigdy już nie zobaczy swoich dzieci mieszkających w zaborze rosyjskim (5, pp45-6).


Dalsze życie Marii Rozalii

Jozef starszyMaria Rozalia powróciła wówczas do swojego życia jako matka najmłodszego, trzynastoletniego syna Antoniego i jako żona Józefa, którym się opiekowała, kiedy podupadł na zdrowiu. Po śmierci jej najstarszego syna Juliusza jak i męża w 1859 r., podzieliła swój majątek między potomstwem, złożyła ślub ubóstwa i 12 stycznia 1860 r. jako Siostra Elżbieta wstąpiła do zakonu sióstr Bernardynek w Krakowie, w zaborze austriackim. To stanowiło już pewną tradycję w rodzinie Ledóchowskich: cztery lata wcześniej, w 1855 r., brat jej męża Józefa, Ignacy, dołączył do braci Dominikanów w Klimontowie, a w poprzednim pokoleniu w 1818 r. ojciec jej męża, Antoni, wstąpił do klasztoru w Sandomierzu Jednakże zachorowała i w listopadzie 1861 roku uzyskała zgodę Watykanu na powrót do Wiednia.

Na początku 1862 r. Maria Rozalia  wyjechała do Belgii, aby znaleźć się u boku syna Mieczysława, który był nuncjuszem papieskim w Brukseli. Następnie, z Maria Rozalia starszawatykańskim paszportem, który uzyskała dzięki Mieczysławowi, wyjechała do Paryża, i tam zamieszkała w skromnych pokojach klasztoru Karmelitanek. Jej zdrowie nadal się pogarszało. Mieczysław kilkakrotnie ją odwiedził, ale w ostatnich listach do niego pisała, by nie przybywał zbyt często, ponieważ jego obowiązkiem była służba w Brukseli. Otrzymała specjalne błogosławieństwo od papieża Piusa IX.  Zmarła 30 marca 1863 r.  w wieku 64 lat.

Maria Rozalia została pierwotnie pochowana na cmentarzu Montmartre w Paryżu, gdzie rok później pochowany został Jan Ledóchowski. Gdy Mieczysław został mianowany arcybiskupem gnieźnieńsko-poznańskim i prymasem Polski, zorganizował przeniesienie zwłok swojej matki Marii Rozalii, aby została pochowana na cmentarzu Währing w Wiedniu obok męża Józefa, co też nastąpiło 22 grudnia 1865 r.

W późniejszych latach Mieczysław żartował, że jego matka miała zwyczaj powtarzać: „Życzę sobie z całego serca, byś umarł misjonarzem i męczennikiem” (1), (5, s. 46).


Dzieci Józefa i  Mari Rozalii Ledóchowskich:

1.  Juliusz (1820-1859) omówiony poniżej.
2.  Helena (1821-1896), która poślubiła hrabiego Atanaziego Miączyńskiego.  Po powstaniu styczniowym 1863 r. skazany on został na utratę majątku i wygnanie.
3.  Przyszły kardynał Mieczysław Jan od Krzyża (1) (1822 – 1902), którego życiorys przedstawiony jest w oddzielnym artykule.
4.  Jan Józef (1825-1894). Poślubił on Melanię Kossowiczówną w 1850 r.  Mieli dwie córki, Marię (1851-1873), która wyszła za mąż za Pawła Petersena, oraz Bronisławę. Ich pierwszy syn, Mieczysław (1852-?) nie miał dzieci i Antoni 1895zaadoptował Aleksandra (1880 -?), z innej linii Ledóchowskich (2, s. 80). Ich drugi syn Jan Nepomucen (1856-1918) miał syna, który zmarł młodo, kolejnego syna, który został zastrzelony przez Niemców w czasie Powstania Warszawskiego w 1944 r., oraz córkę. Mieczysław Ledóchowski podaje więcej szczegółów (2, s. 80).
Antoni 18325.  Antoni Franciszek (1832-1885), szambelan austriackiego dworu cesarskiego, który przez pewien czas służył w oddziałach austriackich huzarów i został odznaczony orderem papieskim przez Piusa IX. Umierał stosunkowo młodo, w wieku 53 lat, będąc ojcem siedemnastu potomków, opisanych dokładniej przez Mieczysława Ledóchowskiego (2, ss. 80-91 i 132-153). Pośród czternastorga dzieci jego drugiej żony, baronowej Izabelli Zessner von Spitzenberg, byli: Mieczysław (1858-1935), który poślubił Franciszkę Ledóchowską i został ojcem Antoniego - „ojca polskiej żeglugi”; Zygmunt, prałat Ołomuńca w Czechach, który był autorem książki o rodzinie Ledóchowskich w języku niemieckim (3); Wladimir, adiutant ostatniego austriackiego cesarza Karola I, który towarzyszył ostatniemu cesarzowi na wygnaniu; oraz Franciszek (1876-1954), z którego wywodzi się większość dzisiejszej „austriackiej” gałęzi.


Juliusz Ledóchowski

Juliusz smiercJuliusz Ledóchowski, najstarszy syn Józefa Ledóchowskiego i Marii Rozalii z domu Zakrzewskiej, tak więc najstarszy brat kardynała Mieczysława, urodził się 13 lutego 1820 r., najprawdopodobniej w Górkach. Był porucznikiem w pierwszym pułku ułanów księcia Koburgi, ale wrócił do Klimontowa, by przejąć majątek ojca, który w 1843 r. udał się na spoczynek do Wiednia. Juliusz poślubił Karolinę Hulewiczówną i zamieszkał w Górkach. Zimy spędzał w Warszawie, gdzie był doradcą Ziemskiego Towarzystwo Kredytowego. Został odznaczony papieskim orderem Świętego Grzegorza Wielkiego. Napisał broszurę zatytułowaną „Uwłaszczenie przez wykup. Korzyści tego trybu wyjścia ze stanu pańszczyźnianego”. Reforma rolna i sposoby rozdziału ziemi chłopom pańszczyźnianym był głównym tematem epoki i takim pozostał na zawsze.

Ostatni Mieczysław Ledóchowski (2, s. 46) dowiedział się z rodzinnych dyskusji, że Juliusz zainwestował dużo pieniędzy w odbudowę i odnowę pałacu w Górkach, co spowodowało, iż popadł w długi i rodzina została zmuszona do jego sprzedaży - był więc ostatnim Ledóchowskim, który był właścicielem Górek, posiadłości rodzinnej wniesionej sto lat wcześniej, w 1745 r., przez jego prababcię Ludwikę Denhoff.

 

Gorki palacKarolina HulewiczownaWygląda na to, że rodzina nie była zbyt zadowolona z Juliusza, jako że Barącz (10) niewiele o nim pisze. Zmarł przedwcześnie, w wieku 39 lat, w Dreźnie 31 października 1859 r., na miesiąc przed śmiercią swojego ojca Józefa w Wiedniu. Jego wdowa Karolina z domu Hulewicz zarządzała majątkiem po śmierci męża i zniosła pańszczyznę w swoich dobrach na trzy lata przed ukazem carskim uwłaszczającym chłopów. W okresie powstania styczniowego w pałacu w Górkach działał szpital, w którym leczyli się powstańcy ranni w bitwie pod Rybnicą 20 października 1863 r. Zmarła w 1881 r.  Małżeństwo jej z Juliuszem było bezdzietne.

 


Jan Ledóchowski, 2018 r.

 


Przypisy:

(1) Jan od Kryża (1542-1591) był hiszpańskim mistykiem i świętym, jedną z ważniejszych postaci kontrreformacji, pisarzem, który był torturowany za wiarę i zmarł przedwcześnie, w wieku 49 lat. Zastanawia mnie skąd Mieczysław miał tak znacząco religijne drugie imię, myślę, że mogła to być sugestia matki, i dlatego jej życzenie aby "umarł misjonarzem i męczennikiem".

(2) „… aby pozostał nasz ślad”. Mieczysław Ledóchowski. Opublikowany przez Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, Wrocław 2002. ISBN 83-7095-051-5, s. 33-37.

(3) Das Buch von meiner Lebensfahrt. Prałat Sigismund Halka Ledochowski. Vlast Prag -an der Jahreswende 1934-1935.

(4) Krupa ukazana na mapie Wołynia. Rizzi Zanomi. Wydana przez Presso Antonio Zattaw w Wenecji w 1781 r. Mapa Horyńgrodu wydana przez PTR Kartografia w Warszawie w 2014 r. ISBN 978-83-60641-75-0.

(5) Kardynał Ledóchowski na tle swej epoki. Ks. Dr. Witold Klimkiewicz. Publikacja po raz pierwszy wydana w 1939 r. Przedrukowana przez Księgarnię Świętego Wojciecha w Poznaniu w 1988 r. dzięki poparciu kardynała Polski Józefa Glempa i staraniom ostatniego Mieczysława Ledochowskiego (2) . Klimkiewicz zmarł śmiercią męczeńską w obozie koncentracyjnym Dachau 12 października 1942 r.

(6) Katalog wystawy Muzeum Historycznego m. st. Warszawy Ród Ledóchowskich, Ojczyźnie i Bogu wrzesień - listopad 2008. Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników, Włocławek. ISBN 978-83-88477-83-6.

(7) Cerkiew Św. Marii Magdaleny w Warszawie, Sobór metropolitalny Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, przy alei Solidarności 52 na Pradze, została wniesiona w 1869 r. na potrzeby Rosjan znajdujących się w Warszawie za czasów zaboru rosyjskiego.  Była jedną z dwóch stojących prawosławnych świątyń w Warszawie w okresie 1920-39.  Zdjęcia z Wikipedii.

(8) Sobór św. Jana Chrzciciela w Przemyślu został wybudowany przez jezuitów w latach 1626–32.  W 1991 r. przyjęty przez Archieparchię przemysko-warszawską Kościoła Greckokatolickiego (unickiego) .  Sprawuje rolę archikatedry metropolitalnej tego kościoła w Polsce.  Seminarium zostało utworzone po raz drugi w 1845 r. Od 1912 r. seminarium znajdowało się w specjalnie dla niego wybudowanym obiekcie. Zostało zlikwidowane w październiku 1945 r., w ramach represji przeciw cerkwi greckokatolickiej.  Zdjęcia z Wikipedii.

(9) George Daw: portret cara Mikołaja I. Francesco Podesti: portret papieża Grzegorza XVI. Wikipedia.

(10) Pamiętnik Szlachetnego Ledóchowskiego Domu. Ks. Sadok Barącz. Wydawca: "Gaz. naród" J. Dobrzańskiego i K.Gromana, Lwów 1879, s.148.

(11) Wersja polska tego artykułu przygotowana z pomocą Władysława Bibrowskiego.

 

Information on living family members will be included in this website only if submitted or approved by them. Informacja o żyjących członkach rodziny może zostać umieszczona na tych stronach jedynie w wypadku gdy dana osoba wyrazi zgodę. Jan Ledóchowski